[TVL10] – Phân tích cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về những biến chuyển của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu qua bài thơ sau

December 5, 2016 | By dltiengiang | Viewed 3,667 times | Filed in: Ngữ Văn.

Phân tích cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về những biến chuyển của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu qua bài thơ sau:

“Bỗng nhận ra hương ôi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.”

(Sang Thu – Hữu Thỉnh. Ngữ văn 9, Tập hai, NXB Giáo dục – 2015, tr.7

1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
– Hữu Thỉnh thuộc thế hệ các nhà thơ thời chống Mỹ với ngòi bút luôn
hướng về đề tài chiến tranh, người lính và cuộc sống nông thôn.
– “Sang thu” là tác phẩm tiêu biểu của Hữu Thỉnh, được viết khi thiên
nhiên bắt đầu sang thu và cũng là thời điểm đất nước vừa bước từ chiến
tranh sang hòa bình.
– Bài thơ là những cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước cảnh đất trời sang
thu.
2. Phân tích:
a/ Khổ 1: Bức tranh thiên nhiên trong thời khắc giao mùa:
– Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình:
+ “Hương ổi” là làn hương đặc biệt của mùa thu miền Bắc được cảm
nhận từ mùi ổi chín rộ.
+ Từ “phả”: động từ có nghĩa là toả vào, trộn lẫn -> gợi mùi hương ổi ở
độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hoà vào trong gió heo may của mùa
thu, lan toả khắp không gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát – hương thơm
nồng nàn hấp dẫn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt
Nam.
+ “Sương chùng chình”: những hạt sương nhỏ li ti giăng mắc như một
làm sương mỏng nhẹ nhàng trôi, đang “cố ý” chậm lại thong thả, nhẹ
nhàng, chuyển động chầm chậm sang thu. Hạt sương sớm mai cũng như
có tâm hồn

2.1. Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
– Hữu Thỉnh thuộc thế hệ các nhà thơ thời chống Mỹ với ngòi bút luôn
hướng về đề tài chiến tranh, người lính và cuộc sống nông thôn.
– “Sang thu” là tác phẩm tiêu biểu của Hữu Thỉnh, được viết khi thiên
nhiên bắt đầu sang thu và cũng là thời điểm đất nước vừa bước từ chiến
tranh sang hòa bình.
– Bài thơ là những cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước cảnh đất trời sang
thu.
2.2. Phân tích:
a/ Khổ 1: Bức tranh thiên nhiên trong thời khắc giao mùa:
– Thiên nhiên được cảm nhận từ những gì vô hình:
+ “Hương ổi” là làn hương đặc biệt của mùa thu miền Bắc được cảm
nhận từ mùi ổi chín rộ.
+ Từ “phả”: động từ có nghĩa là toả vào, trộn lẫn -> gợi mùi hương ổi ở
độ đậm nhất, thơm nồng quyến rũ, hoà vào trong gió heo may của mùa
thu, lan toả khắp không gian tạo ra một mùi thơm ngọt mát – hương thơm
nồng nàn hấp dẫn của những vườn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn Việt
Nam.
+ “Sương chùng chình”: những hạt sương nhỏ li ti giăng mắc như một
làm sương mỏng nhẹ nhàng trôi, đang “cố ý” chậm lại thong thả, nhẹ
nhàng, chuyển động chầm chậm sang thu. Hạt sương sớm mai cũng như
có tâm hồn
– Những chuyển biến tinh tế của thiên nhiên khiến nhà thơ không khỏi
ngỡ ngàng, bối rối “bỗng” “hình như”. Tâm hồn thi sĩ biến chuyển nhịp
nhàng với phút giao mùa của cảnh vật. Từng cảnh sang thu thấp thoáng
hồn người : chùng chình, bịn rịn, lưu luyến, bâng khuâng…
b/ Khổ 2, 3: Hình ảnh thiên nhiên sang thu
– Thiên nhiên sang thu được nhà thơ phát hiện bằng những hình ảnh quen
thuộc làm nên một bức tranh mùa thu đẹp đẽ và trong sáng:
+Dòng sông quê hương thướt tha mềm mại, hiền hoà trôi một cách nhàn
hạ, thanh thản –>gợi lên vẻ đẹp êm dịu của bức tranh thiên thiên mùa
thu.
+ Đối lập với hình ảnh trên là những cánh chim chiều bắt đầu vội vã bay
về phương
nam tránh rét trong buổi hoàng hôn.
+ Mây được miêu tả qua sự liên tưởng độc đáo bằng tâm hồn tinh tế, nhạy
cảm, yêu thiên nhiên tha thiết:
“ Có đám mây mùa hạ.
Vắt nửa mình sang thu”
-> Gợi hình ảnh một làn mây mỏng, nhẹ, kéo dài của mùa hạ còn sót lại
như lưu luyến. Không phải vẻ đẹp của mùa hạ cũng chưa hẳn là vẻ đẹp
của mùa thu mà đó là vẻ đẹp của thời khắc giao mùa được sáng tạo từ
một hồn thơ tinh tế và nhạy cảm đang say thời khắc giao mùa này.
– Thiên nhiên sang thu còn được gợi ra qua hình ảnh vừa thực vừa có ý
nghĩa biểu trưng “nắng – mưa – sấm”:
“Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa”
+ Nắng là hình ảnh cụ thể của mùa hạ. Nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn
sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã đến chứ không chói chang,
dữ dội, gay gắt.
+ Mưa cũng đã ít đi. Cơn mưa mùa hạ thường bất ngờ chợt đến rồi lại
chợt đi. Từ “vơi” có giá trị gợi tả, diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần
những cơn mưa rào ào ạt, bất ngờ của mùa hạ.
+ Hình ảnh “sấm”:
“Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi”

Ý nghĩa tả thực: hình tượng sấm thường xuất hiện bất ngờ đi liền với
những cơn mưa rào chỉ có ở mùa hạ. Sấm cuối mùa hạ cũng bớt đi, ít đi
lúc sang thu.
Ý nghĩa ẩn dụ: “Sấm” là hình ảnh biểu tượng cho những vang động bất
thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. “Hàng cây đứng tuổi” gợi tả những
con người từng trải, từng vượt qua những khó khăn, thăng trầm. Qua đó,
khẳng định bản lĩnh cứng cỏi của con người trước những biến động của
cuộc đời.
-> Ngợi ca bản lĩnh cứng cỏi và tốt đẹp của mỗi con người từng trải nói
riêng và nhân dân ta nói chung trước những thách thức khó khăn, gian
khổ.
2.3. Đánh giá:
– Nghệ thuật: Ngôn ngữ, hình ảnh vừa giản dị, tự nhiên mà giàu sức gợi,
vừa độc đáo, mới lạ. Giọng thơ nhỏ nhẹ, sâu lắng.
– Với “Sang thu”, Hữu Thỉnh đã góp cho chùm thơ thu Việt Nam một
áng thơ thật đẹp. Bức tranh thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa
với những biến đổi tinh tế,nhẹ nhàng, uyển chuyển cũng gửi gắm tới
người đọc những triết lí sâu xa mà thấm thía. Bài thơ đã cho ta thấy
tình yêu thiên nhiên, tâm hồn tinh tế và ngòi bút tài hoa, sâu sắc của
tác giả.

Câu hỏi liên quan


Tags:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *